Izložba o snimanju filma Užička republika

„Kako se snimao film Užička republika?“ naziv je izložbe koju je priredio Narodni muzej Užice i moći da se pogleda od 9. maja, od 13 časova, do 5. juna u toj ustanovi.

To je prvi put da se javnosti nudi uvid u autentične fotografije, štampani materijal i lična sećanja o nastanku jednog od najznačajnijih ostvarenja jugoslovenske ratne kinematografije.

Postavku čine fotografije i dokumenta novinara Milana Simića, tadašnjeg vojnika i člana filmske ekipe. Povod za izložbu je 80 godina od pobede nad fašizmom i 50 godina od snimanja antologijskog fima koji je režirao Živorad Žika Mitrović.

Film je snimljen 1974. godine u produkciji INEKS filma.

Jedan od najambicioznijih poduhvata jugoslovenske kinematografije o Narodnooslobodilačkoj borbi, najveću podršku dobio je od države i Jugoslovenske narodne armije, u skladu sa kulturnom i ideološkom klimom tadašnje SFRJ, uoči obeležavanja tri decenije od oslobođenja.

Po odluci tadašnjeg Saveznog sekretara za narodnu odbranu generala Nikole Ljubičića, podsećaju u užičkom Muzeju, mladi regruti sa iskustvom i interesovanjima za filmsku umetnost bili su raspoređeni da vojni rok služe kao deo produkcijske ekipe.

Među njima su bili kasnije poznati stvaraoci, poput reditelja Gorana Markovića, Dejana Karaklajića, Dragomir Zupanca, Andrije Đukića, ilustratora i karikaturiste Dušana Petričića, glumaca Aljoše Vučkovića i Marka Nikolić, kao i novinara Sergeja Miletića.

Jedan od članova ekipe bio je Milan Simić, mladi fotograf i novinar, koji je iz garnizona u Petrovcu na Mlavi prekomandovan u Užice, gde je radio u pres-centru filma.

Tokom skoro godinu dana snimanja, Simić je dokumentovao stotine trenutaka sa snimanja, ostavivši iza sebe dragocenu vizuelnu hroniku procesa nastanka filma.

– Njegov foto-aparat zabeležio je ne samo scene sa seta, već i duh kolektivnog angažovanja u kome su se preplitali film i vojska, umetnost i društvena misija – ističu u užičkom Muzeju.

Film je sniman u realnim uslovima, na autentičnim lokacijama u zapadnoj Srbiji, uz snažnu logističku podršku JNA.

Masovne scene snimane su sa hiljadama učesnika, a mladi vojnici su, pored zaduženja u filmu, izvodili pirotehničke efekte i kaskaderske zadatke.

Uređivali su i sela, pa su posadili pola miliona sadnica drveta, kopali kanale, obnavljali škole, puteve i domove kulture, čime je produkcija filma ostavila vidljiv trag i van filmske trake.

„Užička republika“ nije samo rekonstrukcija jednog istorijskog trenutka – ona je, navode u Muzeju, „i umetničko i dokumentarno svedočanstvo o dobu u kome je nastala“.

Sedamdesete godine bile su obeležene samoupravnim socijalizmom, kulturnim optimizmom i još uvek živim kolektivnim sećanjem na antifašističku borbu.

U tom duhu, dodaju u Muzeju, „muzika koju je komponovao Zoran Hristić nije pratila slike, već ih je poetski tumačila“.

– Scenario, koji je delom bio zasnovan na arhivskom materijalu, objedinjen je sa režiranim scenama u celovitu dramsku i estetsku strukturu. Direktor fotografije bio je Predrag Pega Popović, prvi školovani jugoslovenski snimatelj sa čuvene Akademije u Pragu– ističu u užičkom Narodnom muzeju.

_____________________________________________________